|
گویشهای محلی
آپچین= مشما
ایوارده = خیلی وقته او لاکو= لاک پشت اربه = نوعی میوه همانند خرمالو اما خیلی ریز اقوز= گردو ابراق= آفتابه ارسو = اشک چشم اشکالو = نوعی هلو
بام دار= چوبهایی که در ساختن سقف خانه بکار می بردند بالش= تمشک و متکا بل= شعله آتش بالكش = نوعي شنا بلته = در ورودی باغ یا حیاط بیز= پاشنه پا برار= برادر بچسته = سرد شده بیجار= شالیزار براسون= پایین چهار چوب در بلا رس = پاره شد بکالس = ریختن چیزی
بکت = افتاد
ببیشت = سرخ شد
بیلی = اردک بلته = دروازه چوبي بوله = وسيله اي براي له كردن زمين شخم زده در باغ
پالفه = محل بستن اسب وگاو پيله كوت = پر رو پاپلوس= سیگار پامه دور= گوجه فرنگی پیچا کوته = گربه پیتار= مورچه پاتنگ= استفاده از تنه درخت برای کندن پوست جوبرنج پورد= پل چوبی پابیز گیره= نوعی مار آبی که پاشنه پا را در آب دندان می گیرد پاپو تی تی= گل شیپوری سفید رنگ پلا سنجه=سنجد پنیرکوه= گیاهی که از برگهای آن برای درمان بیماری بکار می برند پاکوته = توپ پو ليس = ويژگون
پیل له = بزرگ
پابزار = کفش
پیشه = جز وسایل گهواره کودک بوده که یک سر آن به آلت کودک و سردیگر به ظرفی که گهواره داشته
و به آن کدیج می گفتند نصب می شده تا ادرار کودک را به ظرف انتقال دهد تلار= بالکن خانه تسه دار= درخت توسکا تی تی= شکوفه زدن درخت تيكال = گم شدن تک= پهلوی بدن ترف= ترب توج= میوه به تمن=بیجامه تتلاس= سنجاقک تشك = هسته تاس=کاسه تلاشه= برش های هیزم توم بیجار=خزانه برنج ته شه= جایی ازرودخانه که اصلا گود نیست تی لینگ = ادای طرف را در آوردن تولوس = شدت سرماي يخ وشفافيت آن تس پلينگ = آفت
تم ثال = ضرب المثل
تکس تکس =تکه تکه
جوکول= برنجی که هنوز نرسیده درو می کنند وبعد از آماده کردن به آن شکر اضافه نموده ودر مجلس عروسی استفاده می نمایند جا کوه= وسیله ای برای جدا کردن جو برنج از چوب می باشد جانسه= وسیله ای برای جدا کردن پوست جوکولُ از چوب می باشد جلفه= جایی از رود خانه که خیلی گود باشد جیف= جیب
جغله = بچه
جینگیر مینگیر = دعوا جي جي = زخم وپينه
چكله = وسيله اي كه با آن گل را جابجا مي كردند
چلیک= باک نفت چاروق= نوعی کفش پلاستیکی چمیش= کفش چرمی بوده که گاهی زیر آن را از چرم وگاهی از چوب می ساختند چوچاق= گیاهی است وحشی که از برگهای آن برای درست کردن ترشی و معطر کردن آب دوغ استفاده می کنند چپر= نوعی دام برای گرفتن پرندگان در زمستان چلارو= بیلی که برای شخم زدن زمین بکار می بردند چچ= نوعی خزه روی تنه درخت چوپور=دنده های سینه چندر=چغندر چیل= زمین گل آلود چا شپره = تا جایی که سقف خانه را از ساقه برنج برای جلوگیری از باران وبرف پوشانده اند
چونكش = فردي بود كه چوبي روي كتف خودبا دو زبيل در دو طرف آن براي حمل بار استفاده مي كرد چوکول = با شصت دست روی سر می زدند چکچی = وسایل چوچار = سوسمار
چرم گل = كود حيواني چلوس = شدت سرماي يخ
چوله = واحد شمارش هيزم چپرتو = ريختن چيزي به صورت نامنظم ، پخش كردن
چاربدار = كسي كه با اسب برنج حمل مي كرد ،از شاليزار به منزل مي آورد چت = بي ارزش ،پوك
حاج حاجی= پرستو
خوکاره= ماهی تابه
خالی واش= نوعی سبزی که خورشت درست می کنند خلاسینگ= قلاب سنگ خول فه نون= نانی از آردبرنج که از دانه شنبه لیله هم استفاده می کردند خرسه= زالو خوج=نوعی گلابی خنده دشكين = بلند خنده كردن خرشه= اولین شیر ، بعد از زایمان گاو خش= کیاهی برای درمان به صورت ضماد خاش = استخوان
دمیج ، ومیج = جستجو (سرچ)
دنگ= جوکول برنج را در آن می کوبیدند از چوب بوده ددا= مادر در زن= سوزن خیاطی دكوش = خاموش كن دونه خوره = مثل خربزه بود دال= از گونه عقاب که مرغ وجوجه را شکار می کند دیم= صورت دستكول = هل دادن به صورت ناگهاني دپي چار = جمع وجور كردن دامن= جنگل دشکیسه=چسبیده
دوخوند = صدا کرد دكش = سفت كن دو خاله = چوبی که از آن برای بالا آوردن سطل آب از چاه بکار میبرند دلار = نمک سبز ،که از نعناع وچوشاق وسبزی های معطر دیگر درست می کنند
رزین= نوعی کفش رو خه نه کول = کنار رود خانه رچ = محلي كه گاو و گوسفند عبور كرده
زیارم= نوعی سبزی خوردنی که به ترکی پلا قوتی گویند زرد پی لی کی= سمور زردک= هویج زاگ داری = بچه داری
زای = بچه
زرخ = تلخ
زواله = دم ظهر
ژگره = فریاد ،شیون
سره=حیاط منزل
سرجور=سربالایی سه لینگه= سه پایه ای که روی آتش گذاشته ودیگ غذا را بر آن نهند
سگ سينه او = نوعي شنا سا کوته = سگ سرجیر= سرپایینی سیمه سه بو= بوی ماهی سی بیج= شپش سوموسو= لفت دادن سر د ود= روسری سواسه = صبح
ساروق = بغچه
شی لین= مشما شال= روباه شوکول= موش بزرگ درختی شو كي نه = آرنج دست شان سری= غروب شرف= پارچ شکفته=قورباغه شی= شبنم شال ککچی= نوعی سبزی برای تهیه ترش تره شال کلاه= گیاهی برای درمان به صورت ضماد شکاتم = تراشه های چوب شو ته زنای = جن شندره = پاره ،پوره
شلونی = زردآلو
غوزه= جای کش بیجامه غوز قون= دیگ غذا پزی
فی لوزن = آویزان فشكل او = آب حاصل از شسته شدن برنج فدق = بخور فی تیر = زبر وزرنگ و شلوغ
فیچین = جمع کن
فیچین فیچین = خانه تکانی کردن
فوخوس=بختک
فگردس = برگشتن وافتادن چیزی
فوچورده = غمگین وناراحت
فترکس = تنه زد
فکالس = ریخت
قیل نهار= صبحانه قادره= کاسه قند لک= جای شکستن قند قورميش = غنچه
کتره= وسیله ای برای برداشتن پلو از دیس کیشخال= شاخه های درخت شمشاد بوده که برای جارو کرده حیاط استفاده می کردند کشکرت= زاغ کاپیش=آب دزدک ک کج= سبزی شاهی كچ = پيله ي ابريشم کراتی= خمیری از آرد برنج که در آب می پختند برای تهیه نان کفک=کپک زدن کش بند=زیر بغل کلان= نانی که زیر خاکستر می پختند کور بی=جغد کلاکوت=اجاق گلی که دارای برجستگی بوده برای خروج دود کوری کو نی=وسیله ای برای بازی از چوب کونوس=ازگیل کول کافیس=از تیره گنجشک که قابل خوردن نیست کوتی= آلبالو وحشی کولش= ساقه برنج کتله= روی آن همانند صندلی می نشینند از چوب می باشد کرک= مرغ کولشکن=مرغی که تازه مادر شده کولی بیج= ماهی تابه کوروج= محل انباربرنج کیچاق= طاقچه کوه کنار=نوعی سبزی خوردنی کرچ= برشته کرچینگ= خشک شده کله خوسی = پوشیدن لباس نوع را گویند کل گو= صحبت کردن
کاتیک = مرغ یک ساله که اولین بار نیز تخم می گذارد و قابل خوردن نیز است
کدیج = ظرفی که زیر گهواره کودک می گذاشتد جهت ادرار کردن کودک
کتیر بکوته= ناراحت شده
کوره واکته = کنایه از انجام دادن کاری است که هنوز تمام نشده و کماکان ادامه دارد
گرباز=نوعی بیل گرمالد=فلفل گامی= پل عابر قدیمی در پاشاکی که در قدیم آب رودخانه در آن جریان داشته گاز= دندان گرزه=موش گل مه لی نی= کرم خاکی گور خانه= رعد وبرق گاچه= محل نگهداری گاو گبر پی ری= گنجشک خیلی کوچک که بسیار زرنگ است گرکه= دیگ غذا را روی آن می گذاشتند ، برای نسوختن حصیر گوسفند چله= نوعی سبزی برای تهیه ترش تره گی جی= نوعی سبزی برای تهیه ترش تره گند گال= لباس شستنی گره گری = تلو تلو خوردن
گورا گور = دسته دسته ،فوج فوج گورا گيتن= تحويل گرفتن
لابه دان=عنکبوت ليسك = جايي كه سري مي باشد لاکو=دختر لاك = وسيله اي براي خشك كردن چاي لاسو = خميري لیگ = پا
لچر = كسي كه ظاهر كثيف داشته باشد
مازی= میوه درخت بلوط
موقوف ببو = از دنیا رفت میش= قارچ منده= گوساله مه لین= مار مچه= لب ماشه= گیره ای برای جابجا کردن ذغال کباب میل= سیخ کباب می می جی= می گردی موسترا= جای=اوریز=دستشویی مه شل= خواهر پدر بزرگ یا مادر بزرگ موشورفه= آفتابه مسی ملجه= گنجشک ما میش = عضوی از بدن که پهن شده باشد
مری فیه = بحث نم کار= کاسه گلی نجق زدن = سو قول دمه نمیرا = ولی اما
ناک دال = چانه ناسوس = تلمبه
ن = شپشک برنج نرخه = كوزه اي كه در آن از ماست كره مي گيرند
وارش= باران
واشون = ستون چوبي منازل قديم كه روي چوب ديگر كه نال مي گفتند استوار بود ویریس= طنابی که با ساقه برنج درست می کنند ور وره= گشاد ور وند = طناب مخصوص بستن نوزاد در گهواره كه با كاموا بافته شده بود وو زن= نوعی دام برای شکار کردن ور سس= پاره شد،باز شد والیشت = لیس زد والی والی سه= آب نبات چوبی وا وی لاسکس= شل و ول ووتن= دوختن واز = پرش وو روت = جمع کرد
وامیج = بگرد ، پیدا کن وابیجکا = جغور بغور ،نوعی خورشت می باشد
واتیره = پرت و پلا ولگ = برگ واویشه = سوت زدن وه چی = بازکرد
وير = مسير گذر در عرض رود خانه ویر جلفه = اوضاع خرابه
هه لوچین= تاب بازی هه لی دشکی نی= با آلوچه درست می کنند هه لی وش=کوت کوته هیتن= گرفتن ، خریدن هه لوله= با طناب و دو عدد چوب جایی برای خواباندن نوزاد درست می کردند هی ته = اینطور
هه لو شور = شستن لباس
هیشته = کنه،نوعی حشره
ی ورک = کج |
گويشهاي پاشاکی 
