معرفی شهرستان لاهيجان




شهرستان لاهيجان در مختصات جغرا فيايي 37 درجه و 4دقيقه تا 37 درجه و 23 دقيقه عرض شمالي از خط استوا و 49 درجه و 45 دقيقه تا 50 درجه و 13 دقيقه طول شرقي از نصف النهار مبدا در شرق گيلان واقع شده است. كه از شمال به درياي خزر،از جنوب به شهرستان سياهكل،از شرق و جنوب شرقي به شهرستان لنگرود و از غرب به شهرستان آستانه اشرفيه محدود مي شود .مساحت اين شهرستان 549/429 كيلومتر مربع است كه از نظر مساحت رتبه هفتم استان گيلان را دارا است .
اين شهرستان سرزميني هموارو جلگه اي است كه حاصل رسوبات به جاي مانده از سفيد رود مي باشد .جلگه لاهيجان به علت زيبايي و قدرت حاصلخيزي اراضي و وجود فر آورده هاي كشاورزي و منابع اقتصادي امتياز خاصي در بين شهرهاي استان كسب كرده است .هموارترين نقطه اين سرزمين درقسمتهاي شمالي مقابل درياست و هر چه از شمال به طرف جنوب پيش مي رويم به ارتفاع آن افزوده مي شود . كوههاي اطراف لاهيجان شامل بخش غربي كوههاي البرز است .در طرف مشرق وجنوب آن كوههاي پر درخت وبا صفايي است كه شيطان كوه ،گمل و آهتا كوه ناميده مي شود شيب تند دامنه ها به طرف درياي خزر و شيب كم آنها به طرف دره شاهرود است .ازقله هاي مهم اين ناحيه مي توان درفك (آشيانه عقاب) ،تالش كوه و خشتچال را نام برد .اقليم لاهيجان به طور كلي در تابستان گرم و مرطوب و درزمستان بادهاي گرم شديدي شروع به وزيدن كرده و پس از آن برف مي بارد .ميزان رطوبت نسبي در اين شهر 79تا76 درصد و گاه نيز به صد درصد مي رسد .
شهرستان لاهيجان شامل دو بخش، مركزي و رودبنه ،7دهستان ،رودبنه ،شيرجو پشت،آهندان ،بازكيا گوراب،لفمجان،ليالستان،ليل ونيز 188 آبادي است.جمعيت آن براساس سرشماري سال 75 بالغ بر 152627 نفر مي باشد .اهالي اين شهرستان گيلك بوده و به زبان گيلكي و گويش لاهيجي صحبت مي كنند .
اين شهرستان قدمتي حداقل 800 ساله دارد و به روايتي توسط «لاهيج بن سام بن نوح» ساخته شده .لاهيجان در سال 706 هجري قمري به دست «سلطان محمد اولجايتو» اشغال گرديد و درطول تاريخ نيز تا كنون چندين بار به شدت آسيب ديده است .دو زلزله مهيب در سالهاي 890 هجري قمري و 1088هجري قمري ،اين شهرستان را به طور كلي ويران كرد و درسال 1247 هجري قمري طاعون و درسال 1261 وبا عده زيادي را دراين شهر ازپاي درآورد .
در استان گيلان شهر لاهيجان قديمي تر از شهر رشت وسالها مركز گيلان «بيه پيش»بوده وجه تسميه لاهيجان به علت پرورش تخم نوغان و به عقيده محققين«لاه» به معني پارچه ابريشمي سرخ و لاهيجان دراصل «لاهيگان»يعني شهر ابريشم بوده است .
ازنظر اقتصادي ، وجود درآمدهاي توريستي،رونق باغداري در بخشهاي چاي ومركبات ، فرصت استفاده از دريا و صيادي ،وجود جاليزهايي مانند هندوانه و نيز پرورش كرم ابريشم در كنار توليد برنج ،باعث پر رونق و شكوفا شدن اقتصاد اين منطقه شده است .
شهر لاهيجان به علت قرار گرفتن در كوهپايه هاي زيباي البرز ،شايسته لقب عروس شهرهاي شمال گرديده و نيز قرار گرفتن آن در كنار دريا و نزديكي به مركز استان ،گسترش سرمايه گذاري در صنعت توريست را به دنبال داشته است.

تالاب امير كلايه
تالاب امير كلايه مجموعه اي از گياهان حاشيه اي و غوطه ور را در خود دارد . در فصل زمستان پرندگان زیادی از جمله انواع حواصیل ها،چنگر،اردک تاجوار و انواع قوها در آن یافت می شوند و در فصل زایش پرندگان آبزی در لا به لای آن زاد و ولد می کنند. آب تالاب امیر کلایه برای کشاورزی زهکشی می شود.در گذشته امیر کلایه محل مهمی برای شکار به حساب می آمد ولی از سال 1371شکار در این تالاب ممنوع گردیده است. قایقرانی در این تالاب را به گردشگران گیلانی پیشنهاد می نماییم.

بام سبز
در مسیر بالای شیطان کوه فضایی زیبا و دل انگیز وجود دارد که به بام سبز لاهیجان مشهور است. این محوطه سبز و زیبا بوسیله گذرگاهی از قسمت جنوبی پایکوه به آنجا منتهی می شود. از بام سبز حدود هشتاد پله سیمانی تا پایکوه تعبیه شده است که پیاده ها از آنجا رفت و آمد می کنند و آبشاری زیبا و دیدنی از بدنه کوه بطرف پایکوه سرازیر می شود.

استخر لاهیجان
در پای شیطان کوه استخری وجود دارد که به دستور شاه عباس احداث گردیده ولی متاسفانه هیچگونه آثاری از بنای زمان شاه عباس در آن باقی نمانده است.شهرداری لاهیجان در این محوطه زیبا ویلایی احداث نموده که دارای سالن مجهز به صندلی است و عموماً برای برگزاری جشن ها استفاده می گردد.اطراف این محوطه ی زیبا گلها به طرز جالبی کاشته شده و در کنار این باغچه ها سکو های بتنی برای استراحت مسافرین تعبیه شده است.

بافت تاریخی لاهیجان
تاریخ لاهیجان از تاریخ گیلان جدا نیست. آنچه که از شواهد بر می آید تاریخ واقعی لاهیجان با تاریخ پیدایش زندگی اقوام آمارد در منطقه همزمان است و در گذشته این ناحیه که به عنوان مرکز زندگی این اقوام به شمار می رفته است و اگر این شهر بنا گذاشته لا هیج بن سام بن نوح باشد چنانکه یاقوت حموی می گوید،به احتمال زیاد از نام بنیانگذارش ریشه گرفته است.شهر لاهیجان یکی از مراکز قدیمی گیلان به شمار میرود.و در گذشته پایتخت بیه پیش بوده است.

فهرست جاذبه های تاریخی

پل خشتی لاهیجان
موزه تاریخ چای ایران و آرامگاه کاشف السلطنه
حمام گلشن
غار شیخابز یا شیخان رو
بافت تاریخی شهر لاهیجان

فهرست زیارتگاهها و اماکن مذهبی

مساجد جامع واکریه
مقبره شیخ تاج الدین ابراهیم ، ملقب به شیخ زاهد گیلانی
بقعه چهار پادشاه محل دفن (سید خرم، هادی، علی و حسن کیا)
بقعه سید رضا کیا از فرزندان امام علی نقی (ع)
بقاع سید احمد، میر شمس الدین، سید جلال الدین اشرف، سید حسن، سید موسی از فرزندان امام موسی کاظم
بشار لونك اين آبشار در مسير لاهيجان به ديلمان و پس از شهر سياهكل قرار دارد.
آبشار بسيار زيبايى در منطقه جنگلى است كه در كنار جاده كوهستانى لاهيجان به ديلمان قرار دارد.



مساجد:

1- مسجد اكبريه: اين مسجد در محلّة «گابنه» در شهر لاهيجان واقع شده و

تاريخ ساخت آن مربوط به زمان حكومت فتحعلي‌شاه قاجار است. ساخت اين مسجد به دليل سعايت بدخواهانِ حاكم وقت لاهيجان به دربار شاهي و كاخ ناميدنِ اين مسجد، نيمه‌كاره رها شد. سنگ‌نبشتة مرمري به خط نستعليق كه بر ديوار ضلع شرقيِ مسجد جاي دارد، بانيِ مسجد را «حاج علي‌اكبر لاهيجاني» ناميده است. مسجد اكبريه از دو قسمت وضوخانه و شبستان تشكيل شده است. مساحت شبستان حدود 16 × 25 متر و داراي چهار فيلپاي بزرگ مياني است كه گنبدهايِ پوشانندة سقف بر روي آن‌ها استوار شده‌اند. ازارة ديوارها و فيلپاهايِ شبستان داراي كاشي‌كاريِ معرّق هفت رنگ عصر قاجار است. ارتفاع ازاره از كف حدود 90 سانتي‌متر و بقيّة ديوار، گچ‌كاري ساده است. در حاشيه و متن محراب نيز كاشي‌كاري همراه با خطوط نسخ و مزيّن به آيات قرآني ديده مي‌شود. ارتفاع گنبدهايِ شبستان حدود 11 متر و گنبدهايِ جانبيِ كاسه‌برگشته، 30/9 متر است. نورگيريِ داخل ساختمان به‌وسيلة پنجره‌هاي بزرگ سراسريِ شرق شبستان تأمين مي‌گردد. وضوخانة مسجد در دو طبقه ساخته شده و هر طبقه داراي هشت ستون مياني است. از وضوخانة طبقة همكف، سه درِ بزرگ چوبي به شبستان باز مي‌شود. هر دو وضوخانه داراي پوشش گنبدي هستند. ارتفاع تك‌مناره يا گل‌دستة زيباي مسجد از سطح زمين، 18 متر است. اين گل‌دسته در گوشة شمال‌شرقيِ ساختمانِ مسجد واقع شده و داراي سقفي هرمي‌شكل با پوشش بيروني از كاشي به رنگ آبي آسماني، زرد، سياه و سفيد است. اين مسجد احتمالاً به‌عنوان مدرسة علوم ديني نيز مورد استفاده بود. مسجد اكبريه، متعلّق به دورة صفويه بوده و داراي شماره ثبت ملّي 1227 سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري كشور است.

2- مسجد جامع لاهيجان: اين مسجد در ضلع شمال‌غربيِ ميدان وحدت (چهار پادشاه) واقع شده و در دوره كياييان بنا گرديده است. بنايِ اصليِ مسجد در طول زمان دچار تغييرات بسيار شده، ولي قسمت‌هايي از بقعه، مانند ايوان، سردر و مناره از قدمت بنا خبر مي‌دهند. «سلطان محمّد كيا» در عيد قربان 893هجري در اين مسجد نماز گذارده است. شبستان گنبددار و بزرگ قسمت زنانه در طبقة دوم از عظمت بنا نشان دارد. ستون‌هايِ قطورِ مياني در چند سال اخير تغيير شكل يافته‌اند. فرماني از «سلطان حسين صفوي» بر سنگ مرمر و با تاريخ 1106 هجري در ايوان سردر و كنار درِ ورودي نصب شده است. كاشي‌كاريِ ايوان در چند سال اخير ايجاد شده است.

3- حمّام گلشن: بخشي از حمّام گلشن لاهيجان با گسترش شهرسازي و لزوم

 احداث خيابان و ميدان، ويران شده است. بنايِ حمّام، پلان كثيرالاضلاع داشت و براي

 ساخت آن از آجر قرمز محلّي، ساروج و گل آهك استفاده شده است. در تعميرات

 اخير پس از زلزلة گيلان، براي استحكام بنا از مصالح جديد استفاده شد. درِ سنگ‌كاري‌شدة امروزيِ حمّام در كوچه‌اي در ضلع جنوب آن واقع شده است. با گذر از ورودي به رخت‌كن مي‌رسيم. طول رخت‌كن، حدود 10 متر و در سمت راست آن، اتاقكي در سطحي پايين‌تر واقع شده كه به «گرمخانه» معروف است. در شمال رخت‌كن، صحن حمّام با ده ستون قرار دارد و وسيع‌ترين قسمت بنا به‌شمار مي‌رود. كف گرمابه با موزاييك و ازارة ديوارهايِ جانبي تا ارتفاع 180 سانتي‌متر كاشي‌كاريِ جديد شده است. گنبد مياني در حدود 8 متر ارتفاع دارد و حباب‌هايي بر روي آن كار گذاشته شده كه نورِ داخلِ حمّام را تأمين مي‌نمايد. در فواصل طاق‌هايِ جناقي و ديوارهايِ جانبي، گنبدهايِ كوچكي به صورت كاسه‌برگردان به ارتفاع حدود 5/3 متر، فضاي فوقاني را مسقّف مي‌سازد. در شمال‌شرقيِ صحن، دو هشتي وجود دارد. اضلاع مقابل هشتي‌ها حدود 5/4 متر و ارتفاع گنبد آن‌ها، 5/5 متر است. در ضمن در ديوارهايِ هر ضلع، طاق‌نمايي به چشم مي‌خورد. كانال كوچك با شياري، آب مصرف‌شدة دوش‌ها را به صحن حمّام هدايت مي‌كند. در جنوب هشتيِ دوم، خزانه يا مخزن آب گرم قرار دارد. در قسمت‌هايِ مختلف حمّام، معمار با استفاده از اسلوب‌هايِ خاصّ و با انواع آجرچيني به مسقّف‌كردنِ بنا همّت گماشته است. گرمخانه يا فضاي بالاي صحن حمّام در قسمت فوقانيِ ستون‌هايِ هشت‌گانة مياني داراي كاربنديِ هشت‌ونيم هشت است. در بالاي كاربندي‌ها، گنبدي ديده مي‌شود كه فضاي اصليِ اين قسمت را مسقّف مي‌سازد. اين گنبد بزرگ‌ترين و بلندترين گنبد در بناي فعليِ حمّام است. سقف چهارهشتي كه دوبه‌دو در شمال‌غربي و جنوب‌غربيِ بنايِ حمّام واقع شده، گنبدي‌شكل است. خزانه يا مخزن آب گرم حمّام نيز كه بين هشتي‌ها قرار گرفته، داراي گنبد با فيلپوش‌هايي در چهار كُنج است. حمّام گلشن، متعلّق به دورة صفويه بوده و داراي شماره ثبت ملّي 1442 سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري كشور است

.

4- پُل خشتي تجن‌گوكه: اين پُل در دهكدة «تجن‌گوكه» از توابع لاهيجان قرار دارد و داراي دو چشمه با طاق جناقي است. در پايه‌هايِ مياني و جانبيِ پُل، اتاقك‌هايِ كوچكي براي بيتوتة كاروانيان احداث شده بود. طول پُل 60 متر و عرض آن 25/4 و ارتفاع كلّي آن بيش از 5/7 متر است. مصالح به‌كاررفته در اين پُل، آجر، سنگ و ملات ساروج است. اين پُل در زمان قاجاريه ساخته شده است. پُل خشتي تجن‌گوكه، متعلّق به دورة صفويه بوده و داراي شماره ثبت ملّي 1432 سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري كشور است.

5- پُل خشتي لاهيجان: اين پُل در شمال‌غربي لاهيجان در محلّة پُرده‌سر قرار دارد و متعلّق به دورة كياييان است. در ساخت مجدّد اين پُل در زمان قاجاريه، «حاجي جعفرخان» بنا را تعمير كلّي كرد. طول اين پُل 50 متر و عرض آن 4/5 متر و ارتفاع تقريبيِ آن 11 متر است. پُل داراي دو دهانة بزرگ با طاق جناقي است. در قسمت پاية ميانيِ پُل، سيل‌برگردان وجود دارد. پُل داراي يك سطح عابرروي مسطّح و دو سطح شيب‌دارِ جانبي است كه با سنگ قلوه‌اي سنگ‌فرش شده است. مصالح بنا، آجر قرمزرنگ، آهك و ساروج است. در سال‌هايِ اخير اين پُل مورد مرمّت قرار گرفته است. پُل خشتي لاهيجان، متعلّق به قرن نهم بوده و داراي شماره ثبت ملّي 1433 سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري كشور است.

6- پُل خشتي نال‌كياشهر: اين پُل در راه قديميِ لاهيجان به لنگرود، بين روستاهايِ ليالستان و نال‌كياشهر قرار دارد و به نام سازندة آن، «حاج يحيي پردسر» نيز ناميده مي‌شود. طول اين پُل قاجاري، 22 متر و ارتفاع آن از سطح آب، بيش از 5/6 متر و عرض آن 383 سانتي‌متر است. سطح پُل خشتيِ نال‌كياشهر، سنگ‌فرش و پُل از دو سيل‌برگردان در دو طرف پايه‌ها برخوردار است. اضلاع آجرهايِ اين پُل، 4 × 20 × 20 سانتي‌متر است. پُل خشتي نال‌كياشهر، متعلّق به دورة قاجاريه بوده و داراي شماره ثبت ملّي 1783 سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري كشور است.

7- خانة محمّد صادقي: اين خانه كه در بافت تاريخيِ لاهيجان قرار دارد، يكي از بناهايِ مسكونيِ دورة قاجار و از نظر تزئينات و گچ‌بري بسيار زيباست. خانة محمّد صادقي داراي يك تالار و شاه‌نشين با طاق گنبدي و سقف مقرنس‌كاري‌شده است و ارسي‌هاي مشبّك دارد. خانة محمّد صادقي، متعلّق به دورة قاجاريه بوده و داراي شماره ثبت ملّي 1498 سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري كشور است.

     برگرفته از سایت   http://www.lahijaniha.ir  

تجن

دهی است از دهستان لفمجان بخش مرکزی شهر لاهیجان.مشروب از کیاجوب منشعب از سفید رود.در حدود العالم که به سال 372ه.ق نوشته شده است.تجن را یکی ازهفت ناحیه بزرگ گیلان بیه پیشمعرفی می کنند.همچنین((تجن))به شهری اطلاق می شود که از رود جدا شده باشد که ((دغن))هم خوانده می شود.(فرهنگ دکتر معین)

تی تی پریزاد

دهی است بخش رودبنه شهرستان لاهیجان چنین می نماید که نام از بانویی گرفته است.

برگرفته از وبلاگ www.gilanziba.blogfa.com